In mei 2025 vliegen we terug naar Kroatië, ditmaal om een kijkje te nemen op de Dalmatische eilanden voor de kust bij Split.
Met een kustlijn van wel 6000 kilometer lang en meer dan 1000 eilanden is het idee om te eilandhoppen voor mij zo gemaakt.
Geen leukere manier om je langs de kust en naar de eilanden van Kroatië te verplaatsen dan met de veerboot, en nog vrij goedkoop voor Nederlandse begrippen als je zonder auto bent.

De Ryanairvlucht vanuit Eindhoven brengt ons in de vroege avond weer naar de luchthaven van Zadar. Na een overnachting in de ons inmiddels bekende stad nemen we hier de bus richting Split om daar vervolgens op de ferry te stappen. Onze bestemming zijn de in de Adriatische zee gelegen midden- Dalmatische eilanden eilanden Brač en Hvar. Eilanden die niet echt bekend zijn bij het grote publiek, vrijwel niemand heeft het over Brač. Toch komen er vele vakantiegangers naar het beroemde strand op dit eiland, Zlatni Rat of De Gouden Hoorn, dat prijkt op vele toeristische folders over Kroatië.

Brač

Na de overnachting in de buurt van het busstation van Zadar, wordt de volgende verblijfplaats het ferryplaatsje Supetar op Brač, het grootste van de Dalmatische eilanden. 

Met de lokale bus arriveren we op het busstation in Split, pal tegenover het havengebouw. Hier vertrekken regelmatig veerboten naar de eilanden en andere bestemmingen, veel diensten worden verzorgd door staatsbedrijf Jadrolinija. Wij stappen op een reusachtige ferry en na een goed uur varen arriveren we op onze bestemming in Supetar.
Brač is het grootste eiland in Midden-Dalmatië, met verschillende mooie rustige dorpen en een fraai mediterraan landschap van steile kliffen, blauw helder water en bosrijke delen. In het binnenland vind je veel rotsen. De moeilijke leefomstandigheden hebben ervoor gezorgd dat er vroeger veel mensen hier vertrokken, waardoor het eiland bijna verlaten was. Nu is het vooral een vakantie eiland, het toerisme is hier vrijwel het enige middel van bestaan.
Het eiland is beroemd om twee dingen: zijn witte steen en het Zlatni Rat strand of de Gouden Hoorn. Met het witte steen van Brač is het paleis van Diocletianus in Split gebouwd én…   (voor wie het wil geloven) het Witte Huis in Washington DC.
Het Zlatni Rat strand met zijn bijzondere vorm vind je terug op de vele toeristische brochures over Kroatië. Maar het allermooiste: Brač behoort met meer dan 2700 zonuren per jaar tot het zonnigste gebied van Kroatië. En door de gelovige achtergrond is het eiland een walhalla voor liefhebbers van kerken, basilieken en kloosters. Naast de mooie natuur, turquoise water met gouden stranden en leuke kustplaatsjes, zijn hier ook eeuwenoude stenen dorpjes te vinden. 
Hoewel Brač een van de grootste eilanden van Kroatië is, heeft het toch een ontspannen sfeer en is het er nu, begin mei, erg rustig.

SUPETAR
Brač 

Supetar is een charmant plaatsje aan de noordkant van het eiland, typisch Kroatisch met in de smalle straatjes de witte huizen en rode dakpannen. De havenkom is omzoomd met palmbomen en voorname oud-Oostenrijkse gebouwen.  
Supetar is het hoofdstadje van het eiland, hier is de veerboothaven en met 3500 inwoners is Supetar goed voor een kwart van de eilandbewoners. Hier is ook het appartement waar we een paar dagen gaan overnachten. 
De zeepromenade met palmbomen waar de natuurstenen huizen in een halve cirkel aan een baai liggen is er dé plek om te flaneren.

En als je jezelf afvraagt wat Supetar betekent, de plaats is vernoemd naar de heilige Petrus.

BOL
Brač 

De plaats aan het beroemdste strand van Kroatië, de Gouden Hoorn, is vooral een groot vakantiecentrum. Het meest toeristische plaatsje met ongeveer 1500 inwoners én een luchthaven tellende Bol ligt aan de mooie zuidkust. De Gouden Hoorn is een 600m in zee stekend schiereiland met een fijn kiezelstrand ten westen van de plaats. Het landschap is fraai, met de steile rotshellingen van de Vidova Gora op de achtergrond. 

De oude stadskern met veel geraniums rond het havenbekken is autovrij, zonder verkeerslawaai kun je hier genieten van de souvenirkraampjes en terrasjes. 
Vanaf de haven lopen we langs de zee naar het 15e eeuwse dominicanenklooster met daarnaast het oude kleine godshuis Sv Ivan met een fraai barokplafond dat herinnert aan oude tijden. In het klooster is tegenwoordig een museum en hotel gehuisvest. 

Een mooi uitstapje dat we helaas zelf niet hebben gemaakt is de wandeling naar het klooster Blaca. Dit kluizenaarsklooster ligt erg afgelegen aan het einde van een kloof die zich vanaf zee bergopwaarts uitstrekt. In het hoogseizoen kun je vanuit Bol eerst een uur met een boot en een stevige steile wandeling van nog een uur naar het klooster.  De aanblik van het klooster dat op 250m hoogte als een adelaarsnest tegen de rots kleeft, moet indrukwekkend zijn. 

Het mooiste strand van Brač ? Zonder twijfel! Het mooiste strand van Kroatië? Ook! En ter wereld? Ja, alhoewel ongetwijfeld een marketingpraatje, scoort Zlatni Rat zelfs op dit niveau vaak hoge ogen. Het strand, dat nabij de badplaats Bol ligt, dankt haar populariteit aan de bijzondere vorm. De puntvormige vorm van deze landtong verandert elk jaar enigszins door de per seizoen wisselende stroming en de wind. 

Dit mooie V-vormige kiezelstrand dat ook wel de Gouden Hoorn wordt genoemd, wordt omringd met kristalhelder water dat langzaam overgaat in een mooie donkerblauwe kleur. Daarnaast vind je er ook genoeg bomen om wat verkoeling te zoeken.

Het plaatsje zelf is in het hoogseizoen 's avonds één groot feest, de inwoners krijgen jaarlijks rond een half miljoen gasten op bezoek. 

Hvar

Om vanuit Supetar op Brač naar het eiland Hvar te komen nemen we eerst de ferry terug naar Split om daar vervolgens over te stappen op de boot naar Stari Grad, onze verblijfplaats voor de komende dagen . In de zomermaanden is er een rechtstreekse verbinding tussen de twee eilanden die slechts een smal kanaal uit elkaar liggen, maar nu kiezen we voor deze omweg en een langere boottocht. Het is prachtig weer en wij vinden het stukken aangenamer om lekker op het dek in de zon te zitten dan dwars over beide eilanden in de bus. 
Hvar staat bekend als het party-eiland van Kroatië en de societybladen noemen Hvar stad het Kroatische Sint-Tropez. Dat is voor ons geen reden om voor dit eiland te kiezen, integendeel, er is vast meer te vinden. De mondaine kant concentreert zich vooral in en rond Hvar stad, wat je al kunt zien aan de luxejachten die aan de kade liggen. 
Of er nog altijd zoveel beroemdheden komen als jaren geleden, toen Beyoncé, Bill Gates en koninklijke hoogheden als Caroline van Monaco en prins Harry het pittoreske havenstadje aandeden, is de vraag. Maar het eiland wordt nog steeds besproken in de roddelrubrieken van bijvoorbeld vogue en Harper's Bazaar. Volgens geruchten zou Donald Trump een jachtgebied op Hvar hebben en het stadje is de lieveling van veel gefortuneerde Kroaten.
Maar wij laten ons niet afleiden door de protserige privéjachten, we slenteren liever wat door het oude centrum en nemen een kijkje bij het havenbekken waar gewone stervelingen hun kleine bootjes aanleggen. De jetset en de party’s kunnen ons gestolen worden en we zien ons ook nog niet zitten tussen de feestende Engelsen. Maar wanneer je zoals wij geen behoefte hebt aan de partysfeer, hoef je hier niks van te merken. Vooral nu in het vroege voorjaar was het nog rustig. Ondanks het stereotyperende imago van feesteiland heeft het ook een rustige kant. Verdeeld over het eiland vind je verschillende rustige plaatsen en dorpjes, wij verbleven in Stari Grad, wat geen feestlocatie is maar eerder een plek om dromerig van de zonsondergang te genieten.

Op Hvar pak je de meeste zonuren van Kroatië en om deze reden is het ook voor Kroaten in de zomer een geliefde vakantiebestemming. Samen met de verschillende pittoreske plaatsjes waarop de Venetianen hun stempel hebben gedrukt, lijkt dit een garantie voor een paar onvergetelijke dagen zouden we denken.

Hvar is het langste eiland in de Adriatische Zee, het strekt zich uit tot een lengte van 69 km, op het breedste punt is het 10km en op smalle gedeeltes slechts 2km. Dit rotsachtige juweel rijst op tot 626 m op de berg Sveti Nikola en ligt slechts een smal kanaal verwijderd van het eiland  Brač. Dankzij het mediterrane klimaat floreert Hvar met fruitteelt, honingproductie en wijngaarden, naast geuren van lavendel en rozemarijn. Maar het eiland is niet alleen een paradijs voor fijnproevers; toerisme, botenbouw, visserij en marmerwinning vormen de ruggengraat van de lokale economie. De steden Hvar en Stari Grad zijn echte trekpleisters, waarbij de laatste pronkt met een UNESCO-werelderfgoed: een vlakte vol oude Griekse landbouwsporen, de polje.

Hvar kent een rijke geschiedenis die teruggaat tot de neolithische tijd. De oude stad Hvar wordt omringd door eeuwenoude muren en heeft in de loop der tijd vele culturen verwelkomd, van Griekse kolonisten tot Romeinse overheersers. Het eiland heeft talloze bezettingen en culturele invloeden doorstaan, waaronder Slaven die het vasteland ontvluchtten en het eiland tot hun thuis maakten. Door de eeuwen heen heeft Hvar zich staande gehouden als een bastion van Slavische cultuur, ondanks de voortdurende machtsstrijd in de Adriatische regio. En tussen de historische schatten? Je vindt er bouwwerken uit de 12e tot de 17e eeuw, variërend van religieus tot militair. Een eiland vol verhalen wacht op ontdekking! 

Stari Grad

Hvar

Het voormalige politieke centrum van het eiland wordt door het ontbreken van goede stranden door de toeristenstroom en daarom zijn er ook niet zoveel hotels. Wij verblijven in een vakantieappartement dat verhuurd wordt door een lokale familie die ook in het huis woont. Hier geen jetset achtige taferelen, maar nu in het vroege voorjaar nog een vrij slaperig dorpje zonder gedrang van toeristen met rolkoffertjes. 

Op het gebied van geschiedenis heeft het plaatsje echter wel het een en ander te bieden, zelfs meer dan de stad Hvar. De oude Grieken stichten hier hun nederzetting Pharos, lang voordat de latere hoofdstad ontstond.
De gebouwen die nu in het centrum te zien zijn stammen voor een deel uit de Venetiaanse tijd. De Venetianen kregen de macht over de stad en drukten hun stempel hier, wat vooral aan de kerken te zien is. 

Smalle, schaduwrijke straatjes, een stukje stadsmuur, een kerk die ooit een kathedraal was en ook nog een Unesco wereldergoed, de oude boeren polje. Hier dwalen we door smalle straatjes vol authentieke Dalmatische stenen huizen, bezoeken de historische kerk van St. Stephen en ontdekken het imposante Tvrdalj-huis, dat helaas gesloten is.

Daarna strijken we neer aan de pittoreske waterkant en genieten van de sfeer op het sfeervolle Trg Skor-plein.

Aan de kust van Stari Grad ligt Tvrdalj, een indrukwekkend versterkt paleis gebouwd door de adelijke familie van de renaissancedichter Petar Hektorović. Oorspronkelijk bedoeld als toevluchtsoord tegen Ottomaanse aanvallen, groeide het uit tot een architectonisch meesterwerk met een unieke mix van verdediging en schoonheid.

Het paleis heeft een prachtige zeewatervijver, omringd door elegante gewelfde bogen en Latijnse inscripties die de filosofische visie van Hektorović weerspiegelen. In de vijver zwommen ooit grijze mul om de bewoners van Stari Grad te voorzien van voedsel. Daarnaast herbergt Tvrdalj een ommuurde tuin en een duiventil, die symbool stond voor vrede en harmonie.
Het huis is niet standaard geopend voor publiek, maar je kunt wel iemand bellen die dan een rondleiding geeft. Wij hebben niet van deze gelegenheid gebruik gemaakt en zien het huis alleen van de buitenkant. Het valt niet echt op tussen de andere huizen aan het pleintje.

In Stari Grad heerst een rustige sfeer en het plaatsje is nog intact, een van de redenen voor de Unesco om Stari Grad in 2008 tot Werelderfgoed te bestempelen. De polje, een vruchtbare vlakte waar boeren druiven en olijven telen, is al meer dan 2000 jaar vrijwel onveranderd gebleven. Het kadaster en de landbouwmethoden hebben hun oorsprong in de Griekse kolonisering van het eiland. De oude Grieken waren dol op rechte hoeken, ze legden hun akkers in een rasterpatroon aan, de vlakte van Stari Grad is daar een uniek bewijs van. De gestapelde stenen muurtjes tussen de velden stammen deels nog uit die oude, vervlogen tijd.

Het is niet eenvoudig om het bijzondere van dit weinig spectaculaire dal te ontdekken, hooguit aardig om te zien als je nog wat inspiratie voor je volkstuintje wil opdoen...

Hvar stad

Het is zo’n beetje het eerste wat opvalt als je met de boot op Hvar arriveert: het fort dat hoog boven het stadje uittorent. Dit oude kasteel staat op de plek van een dorp dat dateert uit 500 voor Christus en het is de klim naar boven meer dan waard. Je loopt over een verhard pad naar boven, langs enorme cactussen, een fotogeniek vervallen kerkje en de oude stadsmuren. Het uitzicht over de rode daken van Hvar en de groene Pakleni Islands in de verte is geweldig.

De 13e-eeuwse muren omringen de prachtig gerenoveerde gotische paleizen en verkeersvrije marmeren straten. Het centrum van Hvar heeft een centraal plein, hier omheen vind je de heilige Stephan kathedraal en tal van kronkelende straatjes. In het hoogseizoen zal het stadje hier uit zijn voegen barsten, nu is het nog rustig. Via die kronkelende straatjes en daarna nog een stukje door de groene heuvels, loop je richting het mooie fort waar je beloond wordt met een mooi uitzicht. Maar fortica Španjola, oftewel het Spaanse fort, steelt de show. Dit indrukwekkende fort ligt op zo’n 90 meter boven de zeespiegel en biedt een spectaculair uitzicht over de stad, de diepblauwe Adriatische Zee en de eilandjes voor de kust.

Het oude centrum is werkelijk oogstrelend, zijn grote plein leidt naar de waterkant, waar achter stijlvolle patriciërswoningen de Spanjola, de heuvel met de vele oude verdedigingswerken oprijst. Hvar moest grotendeels herbouwd worden naar een verwoestende aanval in de ottomanen en heeft sedertdien een Venetiaanse uitstraling. 
Het stadsplein Trg Sveti Stjepana loopt van Mandrac, het beschutte haventje, landinwaarts. Aan het begin staat de Stefanuskathedraal, de sierlijke facade en klokkentoren behoren tot Hvars bekendste stadsgezichten.

Een wandeling langs de zuidelijke promenade van de stad Hvar leidt rechtstreeks naar het pittoreske Franciscaner klooster. Het ligt direct aan een mooi kiezelstrand en was ooit een toevluchtsoord voor zeelieden. Het klooster kan van binnen bezichtigd worden, er is ook een museum waar schilderijen en relikwieën worden tentoongesteld.

Jelsa

Hvar

Jelsa is een toeristenplaats met campings, kamers bij particulieren, appartementcomplexen, een naaktstrand en excursieboten.
Het heeft een ontspannen sfeer en is populair bij gezinnen met kinderen. 
Zoals vele plaatjes op deze eilanden is Jelsa gelegen rond het gezellige haventje, dat ook hier een idylle is. Er zijn ook enkele kerkjes.
Het kustpad is goed voor een mooie wandeling richting buurdorp Vrboska.

Vrboska

Hvar

Al wandelend langs de zee vanuit Jelsa komen we in Vrboska, een mooi dorp bij een rij stenen bruggen over een smal kanaal, dat verbonden is met de open zee. De huizen van het dorpje staan langs een het land indringende zeearm, waardoor het een schilderachtig karakter heeft. In het hart van het dorp ligt de met enorme steunberen versterkte Mariakerkkerk die bij belegeringen beschutting bood aan de dorpelingen. Het gebouw heeft wat weg van een stenen schip met een machtige boeg en een klokkenstoel.

SPLIT

We komen op de eilanden met de ferry vanuit de haven van Split, de grootste en belangrijkste stad in Dalmatië. De havenstad is gelegen op een klein schiereiland in de Adriatische Zee en is een belangrijke economische en toeristische transitstad. Vanuit de haven kunnen namelijk meerdere Adriatische eilanden en Italiaanse steden worden bereikt. 

In de stad zelf waren we al eerder en die slaan we nu over, maar we nemen wel even de tijd voor een terrasje aan het water met uitzicht op de haven. 
Meer over Split elders op deze site bij mijn reis door Dalmatië in 2016 en 'Van Trogir naar Split' in 2022.

ZADAR

Zadar was eerder mijn bestemming bij mijn eerste bezoek aan Kroatië in 2012. Daarna ben ik regelmatig geland op Zadar airport, als uitgangspunt voor diverse reizen door Kroatië. 

Ditmaal zijn we weer even in Zadar voor een overnachting na aankomst en een ochtend voordat we terug vliegen naar Eindhoven. Een stadswandelingetje door het historisch centrum en een terrasje aan zee blijft hier de moeite waard.